20 maja 2026 roku został wznowiony program publikowania otwartego w czasopismach Elsevier w ramach licencji krajowej. Do wykorzystania jest nowa pula 1084 artykułów. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady, terminy i praktyczne wskazówki – warto się z nimi zapoznać przed złożeniem manuskryptu.

Czasopisma hybrydowe objęte programem w 2026 r. (plik opublikowany 18.05.2026)
Lista instytucji uprawnionych do programu (aktualizacja 25.09.2025)
Author journey: publishing open access with Elsevier under a Read and Publish agreement

Kto i na jakich zasadach może skorzystać?

Program obejmuje artykuły przyjęte do publikacji w 2026 roku, ale dopiero po podpisaniu umowy z Elsevier (czyli od 20 maja 2026 r.). Niestety, wydawca nie przewiduje retroaktywnego obejmowania programem artykułów przyjętych przed tą datą.
Afiliacja autora jest weryfikowana przez lokalnych administratorów w poszczególnych instytucjach.

Które czasopisma i jakie typy artykułów są objęte?

W 2026 roku program obejmuje 1120 czasopism hybrydowych pochodzących z siedmiu kolekcji tematycznych Science Direct (zgodnie z ograniczeniem licencyjnym z grudnia 2022 r.): Biochemistry, Genetics and Molecular Biology, Computer Science, Engineering, Health Sciences, Immunology and Microbiology, Mathematics oraz Physics and Astronomy, a także czasopisma z grupy Lancet. Instytucje prenumerujące dodatkowe kolekcje mogą publikować również w tych tytułach.

Program nie obejmuje czasopism w modelu pełnego otwartego dostępu (gold open access) oraz niektórych tytułów współwydawanych, które mają odrębne zasady finansowania.
W ramach programu można opublikować następujące typy artykułów: Case Reports, Data, Full Length Articles, Micro Articles, Software, Reviews, Replication Study, Short Communications, Short Surveys, Videos, Practice Guidelines oraz Protocols.

Jakie opłaty pokrywa program?

Program pokrywa wyłącznie opłatę Article Processing Charge (APC). W formularzu Rights and Access autor widzi 100% rabatu na tę opłatę. Katalogowe ceny APC publikowane na stronie wydawcy dotyczą zazwyczaj podstawowego typu artykułu (Full Length Article) i nie uwzględniają ewentualnych dodatkowych zniżek redakcyjnych. Wiążąca informacja o koszcie APC (przed i po rabacie) jest widoczna dla autora dopiero po zaakceptowaniu artykułu, w formularzu Rights and Access.

Uwaga: niektóre czasopisma pobierają dodatkowe opłaty, które nie są objęte programem, np. opłatę od liczby stron („Page Charges”), opłatę za przyjęcie manuskryptu („Submission Fee”) czy opłaty za usługi dodatkowe (kolorowe ryciny w druku, odbitki). Opłaty te są rozliczane bezpośrednio między autorem a redakcją na podstawie osobnej faktury. Zawsze warto sprawdzić ich aktualny zakres na stronie konkretnego czasopisma.

Jak zgłosić artykuł krok po kroku?

Procedura na 2026 rok zostanie zaktualizowana, ale już dziś warto znać ogólny mechanizm (na podstawie doświadczeń z 2025 r.):

1. Po otrzymaniu informacji o przyjęciu artykułu do publikacji (po recenzjach i poprawkach) autor korespondencyjny otrzymuje od Elsevier link do formularza Rights and Access.
2. W formularzu należy wybrać opcję publikacji otwartej (gold open access) i wskazać organizację – musi być ona zgodna z afiliacją autora korespondencyjnego na stronie tytułowej artykułu.
3. Jeśli instytucja, czasopismo, data akceptacji i typ artykułu spełniają kryteria, a pula artykułów nie jest jeszcze wyczerpana, system automatycznie zaproponuje publikację w programie ze 100% zniżką na APC. Po wyczerpaniu puli jedyną opcją otwartą pozostanie publikacja na koszt autora.
4. Autor wybiera licencję – najczęściej CC‑BY lub CC‑BY‑NC‑ND (w niektórych czasopismach dostępna jest też CC‑BY‑NC). Warto pamiętać, że licencja CC‑BY jest wymagana w Planie S, którego sygnatariuszem jest NCN.
5. Po wybraniu opcji otwartej w ramach programu zgłoszenie trafia do weryfikacji. Lokalny administrator w instytucji sprawdza afiliację i poprawność przypisania na stronie tytułowej. O wyniku weryfikacji autor jest informowany e-mailem.
6. Jeśli autor woli tradycyjną publikację subskrypcyjną (bez opłat), może wybrać opcję „subskrypcja” – nie wpływa to na możliwość skorzystania z programu w przyszłości.

Pomocne materiały przygotowane przez wydawcę: Author journey: publishing open access with Elsevier under a Read and Publish agreement.

Gdzie szukać pomocy?
Pytania dotyczące programu można kierować do:

• Elsevier: support@elsevier.com
• Wirtualnej Biblioteki Nauki (WBN): wbn@icm.edu.pl
  W korespondencji dotyczącej konkretnego artykułu warto podać jego identyfikator DOI (jeśli został już nadany). Informacje o programie znajdują się również na stronie Elsevier. Zachęcamy też do zapoznania się z nagraniami webinariów: Elsevier library journey oraz Elsevier author journey.

Prosimy o rozważne planowanie publikacji w 2026 roku – pula 1084 artykułów wydaje się spora, jednak przy dużym zainteresowaniu może wyczerpać się szybciej, niż się spodziewamy.

Więcej informacji w komunikacie Wirtualnej Biblioteki Nauki

Image by kazuharu kondo from Pixabay